Mustafa Kemal Atatürk ve Amasya Genelgesi

Mustafa Kemal Atatürk ve Amasya Genelgesi üzerine oluşturduğumuz makalede ilgililere önemli tarihsel bilgiler aktaracağız!.. Amasya Genelgesi ile ilgili belli başlı hususlardan bahsederek söze başlayalım! Amasya Genelgesi’nde ilk kez ulusal egemenlikten bahsedildiği için ayrı bir önemi vardır. Genelge, aslında bir ihtilal bildirisi niteliği göstermektedir. Çünkü Amasya Genelgesi, o dönemlerde cılız da olsa varlık sürdürmeye devam eden İstanbul Hükümeti’ni hiçe saymakta ve hatta hükümetin düşman devletlerin esiri gibi olduğunu söylemektedir. Ayrıca yine genelgede; milleti, ancak yine milletin kendisinin azmi ve kararlığının kurtaracağı belirtilmiş olduğu için genelge önemli mesajlar vermektedir. Bu maddenin hayata geçişi ise aslında Kurtuluş Savaşı sırasında olmuş; savaşın yönetimi halk tarafından yapılmış ve zafere halkın iradesi ile varılmıştır. 


Mustafa Kemal Atatürk ve Amasya Genelgesi, tarihe önemli bir iz bırakmıştır. Mustafa Kemal Atatürk, tek tek tüm maddeleri kendisinin hazırlayıp yazdırdığı Amasya Genelgesi’ni almış olduğu 9.Ordu Müfettişi rütbesi altında imzalamış bulunmaktadır. Ayrıca Sivas’ta acilen bir kongrenin toplanacağı kararı, yine Amasya Genelgesi’nde önemli olan maddelerden biridir. Genelgenin tüm maddelerinin Mustafa Kemal Atatürk tarafından hazırlanıp Yaveri Cevat Abbas Bey’e 21-22 Haziran 1919 gecesi Amasya’da yazdırıldığını belirtelim.
Mustafa Kemal Atatürk ve Amasya Genelgesi Şartları

Mustafa Kemal Atatürk ve Amasya Genelgesi şartları ile ilgili kısaca bilgi verelim. Bu sayede genelgenin nasıl bir ortamda gündeme geldiğini, içerisindeki maddelerle ortaya koymuş olalım.Genelgedeki maddeler şu şekilde gündeme gelmiş ve imzalanmıştır: 

1. Vatanın bütünlüğü milletin bağımsızlığı tehlikededir.

2. İstanbul Hükümeti aldığı sorumluluğun gereğini yerine getirememektedir. Bu durum milletimizi yok olmuş göstermektedir.

3. Milletin bağımsızlığını, yine milletin azim ve kararı kurtaracaktır.

4. Milletin içinde bulunduğu durum ve şartların gereğini yerine getirmek ve haklarını gür sesle cihana duyurmak için, her türlü baskı ve kontrolden uzak millî bir heyetin varlığı zaruridir.

5. Anadolu’nun her bakımdan en güvenilir yeri olan Sivas’ta hemen millî bir kongre toplanması kararlaştırılmıştır.

6. Bunun için bütün illerin her sancağından milletin güvenini kazanmış üç temsilcinin mümkün olan en kısa zamanda yetişmek üzere yola çıkılması gerekmektedir.

7. Her ihtimale karşı bu mesele millî bir sır olarak tutulmalı ve temsilciler gereğinde yolculuklarını kendilerini tanıtmadan yapmalıdırlar.

8. Doğu illeri adına 10 Temmuz’da Erzurum’da bir kongre toplanacaktır. O tarihe kadar öteki illerin temsilcileri de Sivas’a gelebilirlerse Erzurum Kongresi'nin üyeleri de Sivas Genel Kongresi’ne katılmak üzere hareket ederler.
Mustafa Kemal Atatürk ve Amasya Genelgesi Sonuçları

Mustafa Kemal Atatürk ve Amasya Genelgesi sonuçları başlığı altında, genelge içerisindeki tüm maddelerin ulus ve devlet üzerindeki etki ve sonuçlarına bakacağız.

Nutuk'un aynı bölümünde ifade edilir ki, aslında bu taslak, dört maddelik bir müsvedde olarak dikte edilmiştir. Amasya Genelgesi'nin sonuç bildirgesi bu taslak doğrultusunda gerçekleşmiştir. Bu taslak metnin sonunda, Mustafa Kemal'in, Kurmay Başkanı Albay Kazım Bey'in, Kurmay Heyeti’nden tebliğ işlerinden sorumlu memur Hüsrev Bey'in, askerî makamlara şifre yayan diğer birYaver Muzaffer Bey'in ve sivil makamlara şifreleyen fakat Nutuk'ta adı açıklanmayan bir sivil memurun imzaları vardır ve Nutuk'ta ifade edildiğine göre bunlardan başka imzalar da vardır.Hazırlanan bildirideki bu diğer imzalar, bahsi geçen ilk imzalardan sonra müsveddede yerini almıştır. 


Atatürk'ün Nutuk'ta, isimlerinden bahsetmediği bu imzaların sahipleri; İstiklal Savaşı'nı başlatan diğer komutanlar olan ve fakat Millî Mücadele sonrasında Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası adlı muhalefet partisi kurmak istedikleri için "gözden düşen" Hüseyin Rauf Orbay, Refet Bele ve Ali Fuat Paşa'dır. Bildiri, Erzurum'da 15. Kolordu Komutanı Kâzım Karabekir'e ve Cemal (Mersinli) Paşalara da sunuldu. Onların onayının alınmasından sonra, bildiri, 22 Haziran 1919'da ülkenin en batısındakinden en doğusundakine kadar tüm mülki amir ve askeri komutanlara telgrafla Abdurrahman Rahmi Efendi tarafından ulaştırıldı. Neticede Mustafa Kemal Atatürk ve Amasya Genelgesi sonuçları hakkında şu maddeleri sıralayabiliriz:

1. Türk inkılabının ihtilâl safhası başlamıştır.

2. Kurtuluş Savaşı'nın gerekçesi, amacı ve yöntemi belirlenmiştir.

3. İlk kez millî egemenliğe dayalı bir yönetimden bahsedilmiştir.

4. İstanbul Hükûmeti ilk defa yok sayılmıştır.

5. Türk milleti, İstanbul'a ve işgalci güçlere karşı mücadeleye çağrılmıştır.

6. Kurtarıcı olarak görülen Padişah, Hilâfet, manda ve himaye düşüncesinin yerini millet ve milliyetçilik düşüncesi almıştır.

7. Üstü kapalı olarak Heyet-i Temsiliye’nin oluşturulmasından bahsedilmiştir.

8. Mustafa Kemal, Padişah tarafından kendisine verilen 9.Ordu Müfettişliği yetkilerini aşmış, kendi sorumluluğunda olmayan batı bölgelerine de bir tamim yayınlamıştır.

9. Direniş esasları ilk defa Amasya'da yazılı bir ilke haline getirilmiştir.

10. Milletin bağımsızlığını,ancak yine milletin azim ve kararı kurtaracaktır düşüncesi sağlamlaşmıştır.

11. İlk kez ulusal egemenlikten bahsedilmiş olduğundan evrensel bir madde olarak kabul edilmektedir.

12. Avrupalı devletlerin sömürgelerindeki esir uluslar için de bir örnek teşkil etmiştir.

13. Müdafaa-i Hukuk Cemiyetleri’ni birleştirmek için Sivas'ta bir kongrenin toplanması kararı alınmıştır.

14. Ordunun terhis edilmemesi ve Erzurum'a gelen delegelerin doğrudan Sivas'a gelmeleri istenmiştir.

15. Kurtuluş Savaşı resmen ilan edilmiştir.









Yorumlar