Kütahya- Eskişehir Muharebeleri (10-24 Temmuz 1921)

Kütahya – Eskişehir Muharebeleri 10 Temmuz 1921 tarihinde başlamış ve 24 Temmuz 1921 tarihinde Türk kuvvetlerinin Sakarya’nın doğusuna çekilmesi ile son bulmuştur. Muharebe Yunan ordusunun Ankara hükümetine Bursa – Eskişehir, Bursa- Tavşanlı- Kütahya, Uşak- Dumlupınar- Seyitgazi olmak üzere 3 koldan saldırması ile başlamıştır. Muharebeden 3 ay önceki süreçte Yunan ordusunu kuvvetlerini olabildiğince güçlendirmiş ve bundan güç alarak saldırıda bulunmuşlardır. Türk kuvvetleri 11 tümen ve 1 süvari tugayı ile saldırıya geçen Yunan ordusuna karşı İnönü-Kütahya-Döğer mevziinde savunma için tertiplenmiştir. Bu süreçte Türk ordusunun kuvvetleri ise 4 tümen ve 1 süvari tugayından oluşmaktadır. Bu saldırıdaki asıl amaç Türk ordusunu yok etmek ve Afyon- Kütahya- Eskişehir illerini işgal etmektir. 



Yunan ordusu Türklerin savunmasının güçlü olduğu İnönü ve Kütahya’ya saldırmak yerine daha zayıf olduğu yerlere saldırmış, böylelikle daha zayıflatıcı bir strateji izlemişlerdir. Afyon bölgesinde ilk olarak 12. ve ardından 2.Türk kolorduları bölgesine taarruza geçen Yunanlılar Afyon’u işgal ederek 12. Kolorduya büyük zararlar vermişlerdir. Bunun sonucunda Türkleri Afyon’un doğusuna çekilmek zorunda bırakmışlardır. Ardından Altıntaş-Seyitgazi bölgesine yoğunlaşarak 15 Temmuz 1921’de 4.tümen komutanı Yarbay Mehmet Nazım Bey’in hayatını kaybetmesine neden olmuşlardır.

17 Temmuz tarihinde İsmet İnönü’nün komutasındaki Garp Cephesi kuvvetleri Mehmet Nazım Bey’in şehit edildiği bölgeyi yarıp geçerek Kütahya bölgesini ele geçirmişlerdir. Mustafa Kemal Paşa TBMM kuvvetlerinin tehlike altında olduğunu fark edince ordunun yok edilmesini göze alamayarak geri çekilmelerini emretmiştir. Bu emrin ardından Türk kuvvetleri ilk olarak Eskişehir-Seyitgazi bölgesine ardından Sakarya’nın doğusuna çekilerek ordunun yok edilmesi engellenmiştir. 



Geri çekilmenin ardından Mustafa Kemal Paşa ve Fevzi Paşa komutayı ele almışlardır. 19 Temmuz’da Kütahya-Eskişehir Muharebeleri dolayısıyla Eskişehir’de yaşanan yenilginin ardından İsmet Paşa’nın Genelkurmay Başkanlığı görevi elinden alınmış, bu görev Fevzi Paşa’ya verilmiştir. Fevzi Paşa bu süreçte aynı zamanda Milli Savunma Bakanlığı ve Başbakanlık görevlerini de üstlenmektedir. Ardından TBMM, Mustafa Kemal Paşa’yı Başkomutanlığı’na atamıştır.

Türk Ordusunun Geri Çekilme Nedenleri

Türk ordusu Sakarya’nın doğusuna çekilerek toplu hale gelmiş, böylelikle Yunan ordusu ile savaşmak için daha elverişli koşullara sahip olmuşlardır. Mustafa Kemal Paşa bu konuyu Nutuk’ta da ifade etmiştir. OrdununKütahya- Eskişehir Muharebelerisonucu geri çekilmesinin en büyük nedenlerinden bir diğeri ise Yunan ordusuna göre Türk kuvvetlerinin daha az silaha ve asker sayısına sahip olmalarıdır.
Mustafa Kemal’e Başkomutanlık Verilmesi

Kütahya-Eskişehir Muharebeleri nedeniyle özellikle Eskişehir gibi stratejik bir noktada yaşanan bu geri çekilme meclisi de ikiye bölmüştür. Bir kısım Mustafa Kemal’e Başkomutanlığın atanması ile savaşın Türklerin leyhine çevrileceğini düşünse de bir kısım bunun gereksiz olduğunu zaten büyük bir yenilginin yaşandığını savunmaktadır. Mustafa Kemal bu durum karşısında bir önerge sunarak şartlarını belirtmiştir. Meclisin bir kısmı Mustafa Kemal’in Başkomutan olarak değil Başkomutan vekili olarak atanmasını istemekte, bir kısmı ise meclisin tüm yetkilerinin verilmesine kesinlikle karşı çıkmaktadır. Tüm bu tartışmalar 5 Ağustos tarihin 169 kabul ve 13red oyuna karşı Mustafa Kemal’in Başkomutan seçilmesi ile sonuçlanmıştır.

Yorumlar