Atatürk Döneminde Gerçekleşen Siyasi Olaylar

Türkiye’de Atatürk dönemi 1923-1938 yılları arasında geçmektedir. Atatürk döneminde gerçekleşen siyasi olaylar isyan, idam, parti , inkılaplara gösterilen tepkilerdir. Atatürk döneminde birçok sebepten dolayı isyanlar yapılmış partiler kurulmuştur. Atatürk döneminde birçok siyasi fırka kurulmuştur. Bu siyasi fırkaların kurulmasıyla beraber siyasi olayların arttığı da bilinmektedir. Siyasi fırkaların meclislerde söz sahibi olmaları beraberinde siyasal olayları da getirmiştir.

Halk Fırkası’nın Kuruluşu

1923 yılı Eylül aylarında Müdafaa-i Hukuk adlı cemiyet tarafından Halk Fırkası kurulmuştur. Bu fırka 9 Eylül 1923 tarihinde kurulmuştur. Bu tarihte siyasi bir parti haline getirilmiştir. Atatürk Halk Fırkası için bir kısma ait bir parti olmadığını milletin partisi olduğunu vurgulamıştır. 


Bu fırkanın takip edeceği programlar da Atatürk tarafından belirtilmiştir. Böylelikle siyasi sözlerde ve kanunlarda milletin de katkıda bulunması gerektiği üzerinde durularak belli başlı ilkeler belirlenmiştir. Bu ilkelerden bazıları aşağıdadır.

· Hakimiyeti milliye esaslarının önemi

· Mahkemelerin ıslah edilmesi gerektiği

· Ekonomi alanında yapılması gerekilen yeniliklerin olduğu

· Milli bağımsızlık

· Ekonomik bağımsızlık

· İdari bağımsızlık

Bu ilkeler aynı zaman Halk Fırkası’nın kurulmasına da zemin hazırlamıştır.

Menemen Olayı

23 Aralık 1930 tarihinde gerçekleşen bir olaydır. Manisa kentinin bir köyünden yola çıkan altı kişi Menemene giderek eski sisteme geri dönmeyi istemişlerdir. İstedikleri sistem şeriat sistemi olduğu için Asteğmen Kubilay, bekçi Hasan ve Şevki isimli kişileri öldürürler. İsyancı konumuna düşen bu altı kişi sıkı yönetimin ilan edilmesine sebep olurlar. 


Askeri birliklerin olay yerine gelmesiyle altı kişiden üçü vurulur ve geri kalanı yakalanır. Bu hikaye tarihe adını Menemen Olayı olarak yazdırmıştır. İsyan bir süre sonra bastırılır. Fakat olay burada bitmez. Menemen Divan-ı Harbi örfine göre ölüme mahkum edilirler. Ölüme mahkum edilen 34 kişi idam edilir. 41 kişi ise hapse atılır. Bütün bu hapis ve idamlar 1931 senesinde gerçekleşir. Tam tarihi 4 Şubat 1931 dir. Bölgede ilan edilen sıkı yönetim ise 26 Şubat 1931 tarihinde kaldırılır.

Şeyh Sait İsyanı

1925 senesinde ülkenin iç politikasında bazı çekişmeler sürmektedir. Bu çekişmeler iktidar ve muhalefet arasındadır. 13 Şubat 1925 senesinde doğu bölgesinde Piran köyünde başlayan bir isyan kısa sürede patlak verir. Bu isyanın gerçekleşmesine dair birçok sebep gösterilir. Bu sebeplerden birkaçı aşağıdadır.

· Belirlenen ve uygulanan inkılaplara karşı tepki gösterilmesi

· Medreselerin kapatılmasına karşı çıkılması

· Halifeliğin kaldırılmasına karşı çıkılması

Şeyh Said’in Kürt kimliğinden dolayı bu olayın dini değil siyasi ayaklı bir hareket olduğu görüşü de vardır. Şeyh Sait İsyanı birçok faktörün etkisiyle ortaya çıkan bir siyasi olay olarak bilinmektedir. Bu sebeplerden bir diğeri ise İngilizlerin Türk hükümetinin gücünü zayıflatmak istemeleridir. O dönemde devam eden Musul meselesini kendi lehlerine çevirmeye çalışan İngilizler bu olayı da fırsat olarak görmüşlerdir.

Yorumlar