Mustafa Kemal Atatürk’ün Kurduğu Gazeteler

Mustafa Kemal Paşa Cumhuriyeti kurmadan önce ve kurduktan sonra basın hürriyetine oldukça önem vermiştir. Cumhuriyet kurulmadan evvel Millî Mücadele devrinde birçok farklı milli menfaatleri gözeten gazeteler yayınlamıştır. Mustafa Kemal Atatürk’ün kurduğu gazeteler ve isimleri şunlardır; Hakimiyet-i Milliye, Minber ve İrade-i Milliye gazeteleridir. Bu gazetelerin temel amacı Millî Mücadele devrinde Türk milletine karşı yapılan haksızlıkları ortaya koymak ve halkı bilinçlendirmektir. Mustafa Kemal Paşa gazeteleri Cumhuriyet kurulduktan sonra da farklı isimlerle devam etmesini sağlamıştır. 


Millî Mücadele devrinde Anadolu’da halkın haber alması oldukça zordu. İstanbul’da yaşanan olaylar hakkında bilgiler Anadolu vilayetlerine günler sonra ulaşıyordu. Ancak Mustafa Kemal Paşanın o dönemde kurduğu gazeteler sayesinde ülkede yaşanan ahval daha kısa sürede doğru bir şekilde Anadolu halkına bildirilmiştir. Bu nedenle Millî Mücadele devrindeMustafa Kemal Atatürk’ün kurduğu gazeteleroldukça önemlidir. İstiklal Harbi döneminde Atatürk basın yolu ile halkın bildirilmesine ayrıca önem vererek bizzat metinleri incelemiş ve gazeteler bu şekilde yayına konmuştur. Çünkü bu devirde hilafeti ve manda himayeyi savunan oldukça fazla kişi vardır. Üstelik bunlar savundukları fikrin Türk milleti açısından ne kadar tehlike arz ettiğini bilmemektedirler. 

Minber Gazetesi

Mustafa Kemal Paşanın ilk çıkardığı gazete Minber gazetesidir. Bu bakımdan ayrı bir öneme sahip olan gazete Paşa’nın İstanbul’da olduğu yıllarda çıkarılmaya başlanmıştır. Askeri okullardan yakın arkadaşı olan Ali Fethi Bey (Okyar) ile çalışarak Atatürk gazeteyi yayın hayatına hazırlamıştır. Mustafa Kemal Atatürk’ün kurduğu gazeteler arasında olanMinber Gazetesinin çıkarılmasında asıl amaç o dönemde İtilaf Devletlerinin ülkeyi işgal etme durumunda olmasıdır. 1918 yılında I. Dünya Savaşı bitmiş ve Mondros Ateşkes Antlaşması imzalanmıştı. Mustafa Kemal Paşa bu dönemde Suriye’de Yıldırım Orduları Kumandanı ve 7. Ordu Kumandanı idi. Ancak ateşkesten sonra Suriye Fransızlara verilince ordusu ile birlikte İstanbul’a dönmüştü. Her zaman tam bağımsız bir devleti savunduğu için ülkenin içinde bulunduğu durumdan oldukça rahatsızlık duymakta ve bunu bir şekilde yazarak halka fikirlerini duyurmak istemekteydi. İşte Minber Gazetesinin çıkış noktası tam olarak bu olmuştur.

1 Kasım 1918 yılında yayın hayatına başlayan gazete toplamda 51 sayı olarak çıkmıştır. Gazete günlük olarak yayın hayatında yer aldı. Gazetenin başında bulunan isim ise Fethi Bey’dir. Gazete Fethi Bey’in kurmuş olduğu Osmanlı Hürriyetperver Vatan Fırkasının sözcülüğünü yaparak fikirlerini halka duyurmuştur. Kurulan gazetenin imtiyaz sahibi ve sorumlu müdürü olarak Dr. Rasim Ferit yer almıştır. Ayrıca Fethi Bey İttihat ve Terakkide daha evvelden yer aldığı için İttihat ve Terakki Partisine yapılan haksızlıkları gazete yazıları aracılığı ile duyurmuştur. 



Mustafa Kemal Atatürk’ün kurduğu gazeteler arasında olan Minber gazetesinde Paşa ismini kullanmadan yazmıştır. Gazete Suriye’den yeni dönen Mustafa Kemal Paşa ile röportaj yaparak fikirlerini söylemesine imkân tanımıştır. Mustafa Kemal yapılan röportajda siyasetin oldukça kuvvetli bir husus olduğunu belirterek askeri anlamda kuvvetten ziyade manen, ilmen, teknik yönde ve ahlaken kuvvetin daha önemli olduğunu söylemiştir. Paşa’nın bu görüşleri ileriki yıllarda Cumhuriyetin kurulmasından sonra belirlenen politikalar arasında yer almıştır.
İrade-i Milliye Gazetesi

Bu gazete Mustafa Kemal Samsun’a çıkarak Millî Mücadeleyi başlattıktan sonra halka yapılan çalışmaları bildirmek amacı ile İrade-i Milliye Gazetesinin çalışmalarına başlanmıştır. Gazete çıkarmak için çalışmalar Sivas Kongresi sonrasında bitirilerek ilk sayısı çıkarılmıştır. Anadolu’nun çeşitli illerine mühürlü zarflar halinde gönderilerek yapılan toplantılar ve kongrelerden çıkan sonuçlar hakkında halk bilgilendirilir. Gazetenin imtiyaz sahibi Selahattin Uluer’dir. Sivas merkezli olarak, gazete çıkarılmıştır. Mustafa KemalAtatürk’ün kurduğu gazeteler arasında İrade-i Milliye Gazetesinin yazı işleri müdürü İMazhar Müfit Kansu’dur. Bizzat Atatürk tarafından atanmıştır. Gazetenin ismi de Atatürk tarafından belirlenmiştir. İsmin altında ‘’Metalip ve Amali MilliyeninMüdafiidir’’ cümlesi yer almaktadır. İlk olarak haftada bir yayınlanan gazete daha sonra haftada iki gün yayınlanmış en son ise günlük olarak yayınlanarak yayın hayatına devam etmiştir.
Hakimiyet-i Milliye Gazetesi

Mustafa Kemal Paşa Anadolu’da düzenlediği kongre ve toplantılardan sonra daha güvenli ve İstanbul’a yakın bir şehir olan Ankara’ya geçmiştir. Ankara’ya geldiğinde ilk yaptığı faaliyetlerden birisi gazete çıkarılması emrini vermesi olmuştur. Temsil Heyeti üyelerinin faaliyetlerini duyurmak için gazete çıkarılması emri verilmiştir. Ankara’da iyi bir baskı makinası olmadığı için derhâl Konya’dan bir baskı makinası getirilmiş ve Atatürk emir verdikten iki hafta sonra gazete çıkarılmıştır.Mustafa KemalAtatürk’ün kurduğu gazeteler arasındaHakimiyet-i Millîye gazetesinin ismi Mustafa Kemal Paşa tarafından verilmiştir. Başlığın altında ise ‘’mesleği milletin iradesini hâkim kılmaktır’’ yazısı yer almaktadır. Gazete10 Ocak 1920 yıllında yayın hayatına başlamış ve başyazısını Mustafa Kemal Paşa yazmıştır. Anadolu’da kurulmuş olan Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyetinin yayın organı olarak tarihe geçmiştir. Gazetenin yazı işleri müdürlüğü görevini Nizamettin Nazif Tepedelenlioğlu sürdürmüştür. İlk olarak haftada iki gün yayınlanan gazete 18 Temmuz 1920’den sonra haftada üç gün yayınlanmıştır. 6 Şubat 1921’den sonra ise günlük olarak yayın hayatına devam etmiştir. Gazete 1934 yılından sonra Mustafa KemalAtatürk’ün kurduğu gazeteler arasında yer alan Hakimiyet-i Milliye yayın hayatına Ulus Gazetesiismi ile yayın hayatına devam etmiştir.

Yorumlar