Atatürk ve Silah Arkadaşları

Mustafa Kemal Atatürk, hem öğrenim hayatı boyunca hem de birlikte girdiği müsabakalarda pek çok silah arkadaşı edinmiştir. Onların bilgilerine ve taktiklerine güvenmiş, tek başına karar almaktan kaçınmıştır. Atatürk ve silah arkadaşları başta Trablusgarp Savaşı, Çanakkale savaşı ve Kurtuluş Savaşı bünyesindeki tüm muharebeler olmak üzere görev almıştır. Topçu, süvari birliği komutanı da dahil olmak üzere ordunun pek çok kolunda hizmet veren komutanlarla omuz omuza savaşmıştır. Cephedeki taktik becerilerine güvendiği, ordunun harekat planlamasını birlikte yaptığı tüm isimler, günümüzdeki cumhuriyetin temellerini atmıştır.

Atatürk’ün Silah Arkadaşları

Mustafa Kemal Atatürk ile aynı dönemde görev yapan, aynı muharebelerde ve Kurtuluş Savaşı’nın kazanılmasında pay sahibi olan komutanlar sıralanmıştır. Sadece orgeneral, mareşal ve en çok tanınan silah arkadaşları arasındaki liste aşağıdaki şekilde oluşturulmuştur.


 Bu isimlerin yanı sıra Reşat Çiğiltepe, Fahrettin Altay, Hasan Mümtaz Çeçen, Şükrü Naili Gökberk, Mehmet Ali Akça, Ali Hikmet Ayerdem gibi silah arkadaşları da bulunmaktadır. Ayrıca Tümgeneral Mehmet Sabri Erçetin, Mehmet Arif Örgüç, Mehmet Kazım Orbay, Nurettin Sakallı, Yakup Şevki Subaşı da bulunuyor. Atatürk ve silah arkadaşları aşağıda sıralanmış, her biri için detaylı olarak bilgilere yer verilmiştir;

· Mareşal M. Fevzi ÇAKMAK

· Orgeneral M. İsmet İNÖNÜ

· Orgeneral İzzettin ÇALIŞLAR

· Orgeneral Cevat ÇOBANLI

· Ali Fuat CEBESOY

· Korgeneral Kazım KARABEKİR

· Kazım ÖZALP

· Tümgeneral Refet BELE

· Mehmet Nuri CONKER
Orgeneral M. İsmet İnönü

İsmet İnönü’nün halk tarafından en çok bilinen görevlerinin başında, İnönü Muharebelerini yönetmesi, başbakan ve ikinci cumhurbaşkanı olması gelmektedir. Atatürk ve silah arkadaşları arasındaki yeri, neredeyse her an Mustafa Kemal ile birlikte hareket etmesinden ötürü son derece önemlidir. Başbakan olarak görevini 30 Ekim 1923 ile 22 Kasım 1924 tarihleri arasında yapmıştır. Cumhurbaşkanlığı görevine, Mustafa Kemal Atatürk’ün vefatının ardından 11 Kasım 1938’de gelmiş, 22 Mayıs 1950’ye kadar sürdürmüştür. Cumhuriyet Halk Partisi genel başkanlığını 10 Kasım 1938’den 8 Mayıs 1972’ye kadar sürdürdü.

İsmet İnönü’nün diğer görevleri ise Türkiye Cumhuriyeti Maarif Vekilliği, Türkiye Cumhuriyeti Hariciye Vekilliği, Türkiye Büyük Millet Meclisi Hariciye Vekilliğidir. Bunların yanı sıra Garp Cephesi Kumandanı, 1. Erkan-ı Harbiye-i Umumiye Reisi, Cumhuriyet Senatosu Tabii Senatörü, Osmanlı Harbiye Nezareti Müsteşarı olmuştur.
Mareşal M. Fevzi Çakmak

Fevzi Çakmak, gösterdiği başarı ve hem savaşta hem de barışta son derece dikkat çekici bir figür olması nedeniyle her zaman Atatürk ve silah arkadaşları arasında önemli yere sahiptir. Mustafa Kemal Atatürk’ten sonra, Türk Silahlı Kuvvetleri’nin ikinci mareşali olarak tarihe geçmiştir. İlk Milli Savunma Bakanı olan Fevzi Çakmak, ayrıca pek çok görevde yer almış ve Türkiye Cumhuriyeti’nin geleceğini doğrudan etkilemiştir. TBMM İcra Vekilleri Heyeti Başkanı, Türkiye Büyük Millet Meclisi 1, 2 ve 8. Dönem milletvekili olmuştur. Balkan Savaşları, 1. Dünya Savaşı, Kurtuluş Savaşı bünyesinde son derece kritik noktalarda görev almıştır. 1896 yılında başlayan askeri kariyerine, Kavaklı Fevzi, Müşir ve Mareşal adlarıyla 1944 yılına kadar devam etmiştir. Genelkurmay Başkanı görevini de yerine getirmiştir.
Orgeneral İzzettin Çalışlar

1882 yılında dünyaya gelen İzzettin Çalışlar, 1951 yılında 69 yaşındayken hayatını kaybetmiştir. Orgeneralliğe kadar yükselen Çalışlar’ın Balkan Savaşları, 1. Dünya Savaşı ve Kurtuluş Savaşı bünyesinde son derece etkili görevleri bulunmaktadır. Atatürk ve silah arkadaşları tarafından gösterilen yeni ülkenin kurulumuyla ilgili çabaya elinden geldiği şekilde hizmet etmiştir. 



1903 yılında başlayan askeri kariyerini, 1939 yılına kadar sürdürmüştür. Asıl olarak tıp alanında bir kariyer çizmeyi hedeflerken, sınavı kaçırması nedeniyle şansını askeri sınavlarda denemiştir. 1903 yılında girdiği Harp Akademisi bünyesindeki başarılı öğreniminin ardından, topçu sınıfında yer almış ve milletine hizmet etmeye başlamıştır. Askeri hizmetinin bitmesinin ardından ise milletvekili olarak görev almıştır.
Orgeneral Cevat Çobanlı

Cevat Çobanlı, 13 Eylül 1870 tarihinde dünyaya gelmiş, 67 yaşındayken 13 Mart 1938 tarihinde hayatını kaybetmiştir. 1891 yılında başlayan askeri kariyerini 1935 yılına kadar sürdürmüştür. Trablusgarp Savaşı’na doğrudan etki eden Orgeneral Cevat Çobanlı, Atatürk ve silah arkadaşları arasında özellikle piyade birliklerinin en önemli komutanlarından biri oldu. Sadece Trablusgarp’ta değil, Balkan Savaşları, Kurtuluş Savaşı ve 1. Dünya Savaşı için de kritik noktalarda piyade birliklerine komuta etti.
Ali Fuat Cebesoy

Mustafa Kemal Atatürk ile Harp Okulu bünyesinde öğrenim gördükleri esnada aynı sınıfta olması nedeniyle, hayatlarının büyük bir bölümünü birbirini tanıyarak geçirmişlerdir. İzmit’e çıkarma yaptıktan sonra Ankara’ya doğru ilerlemekte olan İngiliz birliklerini pusuya düşürmüş ve yoğun ateş altında kalmalarını sağlamıştır. Bu ateş emri, Kurtuluş Savaşı’nın bir komutan tarafından verildiği ilk emir olarak kayıtlara geçmiş ve Kurtuluş Savaşı’nı fiilen başlatan isim olmasını sağlamıştır. Atatürk’e İzmir’de yapılmak istenen suikast sonrası ve 27 Mayıs 1960 darbesi sonrası yargılanmıştır. İki yargılamada da suçsuz olduğu ispatlanmış ve serbest bırakılmıştır. Atatürk ve silah arkadaşları arasında Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk muhalefet partisi olan Demokrat Parti’nin kurucularından biri olmuştur. 

Korgeneral Kazım Karabekir

Başta doğu cephesi olmak üzere, bulunduğu savaşların her birinde son derece önemli sonuçların oluşmasını sağlayan kilit isimlerden bir tanesidir. Özellikle Balkan Savaşları, 1. Dünya Savaşı ve Kurtuluş Savaşı muharebelerinin her birinde hem karargahta hem de savaş meydanında boy göstermiştir. Kafkasya Cephesi, Çanakkale Cephesi, Sovyet ve Türk ilişkilerine doğrudan etki eden bir lider olması da önemini arttırmaktadır.

Mustafa Kemal’in Erzurum Kongresi’ni yapmaya geldiği sırada kendisini Osmanlı hükümetine karşı bir girişim içerisinde olduğu için tutuklama hakkı bulunmuştur. Rütbelerinden arınmış ve ordudan istifa etmiş şekilde bu faaliyetleri sürdüren Mustafa Kemal’e, amacını ve hedeflerini anladığı için saygı duymuştur. Sivil olan Atatürk ile hem savaş planlarını hem de cumhuriyetin ilerleyen dönemlerine dair planları görüşen bir isim olmuştur. Korgeneral Kazım Karabekir, Atatürk ve silah arkadaşları ile ilgili metinlerde hem siyasi yaşamı hem de askeri yaşamıyla örnek isimlerden biri haline gelmiştir.
Orgeneral Kazım Özalp

Birinci ve ikinci Balkan Savaşı, Birinci Dünya Savaşı, Kurtuluş Savaşı komutanları arasında yer almıştır. Van Jandarma Alayı, 6. Kolordu, 14. Kolordu, 3. Kolordu gibi pek çok birliğe komuta etmiştir. Ayrıca Milli Savunma Bakanlığı yapmış komutanlardan bir tanesi olarak kayıtlara geçmiştir. Köprülü Kazım olarak bilinen komutanın askerlik için hizmeti 1902 ile 1927 arasında sürmüştür. Daha sonrasında ise siyasete atılmıştır.
Tümgeneral Refet Bele

İçişleri Bakanlığı, Milli Savunma Bakanlığı görevleri sayesinde siyasi kimliğiyle ön plana çıkmış olsa da, askeri kariyeri son derece başarılıdır. 1881 doğumlu olan Refet Bele, 1963 tarihinde hayatını kaybetmiştir. 1899 yılından 1926 yılına kadar orduya hizmet etmiş, daha sonra ise diplomat ve siyasetçi olarak görev almıştır. 1. Dünya Savaşı, Kurtuluş Savaşı ve Balkan Savaşı komutanları arasında yer alan Refet Bele, Atatürk ve silah arkadaşları arasında etkili bir isim olmuştur.
Miralay Mehmet Nuri Conker

Askeri yaşamında Trablusgarp Savaşı, Balkan Savaşları, Kurtuluş Savaşı ve 1. Dünya Savaşı bulunan Nuri Conker, komuta ettiği birliklerle pek çok alanda başarılı olmuştur. Asker ve siyasetçi olarak yaşamını sürdürmüş, 1902 ile 1927 yılları arasında askeri kariyerini sürdürmüştür.

Yorumlar