Atatürk Döneminde İmzalanan Antlaşmalar

Dönem Türkiye standartları düşününce Osman’ın yıkılması ile beraber kurulacak yeni bir Türk devleti ile ilgili 1923 itibari ile başlayıp 1937 yılına kadar süren anlaşmalar Türkiye Cumhuriyeti’nin sağlam adımlarla kurulmasına Siyasal öz gününü tanımasına da artık Türkiye cumhuriyeti gerçekliğinin kabul edildiğini göstermektedir. Ulu Önder Mustafa Kemal Atatürk tarafından gerçekleştirilen anlaşmalar dönemin gerek Musul Sorunu gerek ticaret anlaşmalarına gerek dostluk anlaşmalarını borçlar meselesine ya da sınırlarla alakalı olarak imzalanmış olan anlaşmaların hepsi Türkiye cumhuriyeti için en iyisi düşünülmüş ve yapılmış anlaşmalardır.


Ulu önder Mustafa Kemal Atatürk yaptığı anlaşmalar ile ilgili Cumhuriyet zeminini hazırlamıştır. Yapılan anlaşmalardan ilki 24 Temmuz 1923 itibari ile yapılmış olan ve Atatürk tarafından “ Osmanlı tarihinde benzeri görülmemiş bir siyasi zaferdir.” İfadesi ile anlaşmalı bir çok sorun çözüme bağlanmış ve Türkiye cumhuriyeti bağımsızlığına zarar verecek şartlar hiçbir şekilde kabul edilmemiştir madde başında adli mali ve ekonomik onlar ilgili şartlar ağır bulunsa da delegeler kurulumuz bu şartlar karşılığında bir mektup hazırlamış mektup içeriğini özet olarak üzerinde anlaştığımız noktaları imza ederek bağış yapan Lozan barış anlaşması hezimet nedir başaramadı sorusunun bugüne kadar gelmesiyle beraber en güzel kaynağını doğru şekilde bulabileceğiniz tek adres Mustafa Kemal Atatürk döneminde imzalanan anlaşmalar Nutuk adlı eseridir.

Atatürk Döneminde İmzalanan Antlaşmalar ve Sıralaması

Atatürk döneminde imzalanan anlaşmalar başında Lozan barış anlaşması öncesi yapılan Mudanya konferansına daha sonra da Lozan Konferansına Türkiye cumhuriyeti ilk cumhurbaşkanı Mustafa Kemal tarafından çok hızlı bir şekilde dışişleri Bakanlığı’na getirilen İsmet Paşa gönderilen daveti icabet tmiştir. 28 Ekim 1922’de İsviçre’de yapılacak olan Lozan barış konferansına delegeler kurulu başkanı olarak delegeleri ile birlikte tayin edilmiştir. İtilaf devletleri bu süreçte hala tanımak istedikleri İstanbul hükümeti, Ankara hükümeti ile beraber bu konferansa davet edilmiştir. 21 Kasım 1922’de Lozan konferansının genel toplantısı filan hükümet de olan milli hükümet adına dışişleri Bakanı İsmet paşa temsil etmiştir. Trabzon milletvekili Hasan bey ve Sinop milletvekili rıza nur bey, İsmet Paşa’nın başkanlığındaki delegeler kurulumuz Kasım 1922’de Ankara’dan ayrılarak Lozan’a gitmişlerdir. Dünyaca bir üne sahip olan Lozan barış anlaşması iki dönem sekiz ay boyunca sürmüştür. Hareketli ve tartışmalı geçen bu süreçte sonuç Türk halkları için olumsuz görünüyordu fakat masaya yatır lan konular yüzyıllık hesabın görülmesiyle eski, karışık vekili sapların içinden çıkmak, basit ve kolay olmamıştır. İki dönem içinde imzalanan Lozan barış anlaşmasının ikinci sayfasını daha yeni Türkiye devletinin dört yıllık bağımsızlık mücadelesinin sonucu olmuştur. Türk milletine layık olan barış 24 Temmuz 1923’te dolandı imza alınıp Türkiye Büyük Millet Meclisinin 24 Ağustos 1923’te onayıyla kabul edilmiştir. 



1923 ila 1926 yılları arasında Atatürk döneminde Avrupa devletleri ve de Balkan devletleri olmak üzere bir çok tehlike ile beraber cumhuriyetin ilan edilmesinden sonra dostluk anlaşmaları imzalanmıştır. Anlaşmaların amacı devletlerarasındaki çıkar ilişkilerini gözeterek en iyi şekilde politika geliştirmek.

Atatürk döneminde imzalanan anlaşmalar devlet kurulma çabası içerisinde iken 18 Şubat 1926 yılında Mustafa Kemal tarafından Amerika ile geçici ticaret anlaşmaları imzalandı aynı yıl içinde devam etmiş ve dört ay içerisinde ticaret anlaşmaları diğer Avrupa devletleri olan Almanya, Finlandiya ve de Sovyetler ile ticaret anlaşması yapılmıştır.

Musul sorununa ilişkin 5 Haziran 1926 tarihinde Türkiye Irak arasında bir çözüm oluşturuldu ve Ankara anlaşması ile karara bağlandı.  1926 tarihli 1929 tarihleri arasında ticaret anlaşmaları; İsviçre, İsveç, Macaristan, Romanya, Estonya, Belçika ve de Çekoslovakya ile imzalandı.

Osmanlı devletinden kalan borçların tamamını ödenmesine dair Yapılan görüşmelerde İstanbul hükümeti Mustafa Kemal önderliğinde 22 Nisan 1933 tarihinde Osmanlı’ya dair borçların ödenmesine ilişkin maddeleri göz önünde bulundurarak itilaf devletleri ile anlaşma yapıldı. Balkan devletleri ile yapılan görüşmelerde 9 Şubat 1934 tarihinde Yunanistan devleti başta olmak üzere Romanya ile Yugoslavya devletleri arasında görüşmelerin yapılmasının ardından anlaşmaya bağlanarak Balkan Paktı imzalandı.

İstanbul için Boğazlar konusu ciddi bir sorun haline gelirken Boğazların yönetimine ilişkin sorunlar 20 Temmuz 1936 yılında Montrö Boğazlar Anlaşması ile sağlanıldı. Atatürk döneminde yapılan anlaşmalara son olarak 8 Temmuz 1937 tarihinde Türkiye Irak Afganistan ve de İran arasında yapılan görüşmelerde sınavlar belirlendi ve sınavlara ilişkin yapılan Sadabat Paktı imzalandı.

Yorumlar